Το Επαναστατικό Υποκείμενο της εποχής μας

Αν και σχεδόν είκοσι χρόνια παλιό, το παρακάτω κείμενο ενός από τα ιδρυτικά μέλη του ΝΑΡ, με σαφή τρόπο ξαναφέρνει ζητήματα που εδώ και χρόνια απασχολούν την Επαναστατική Αριστερά. Ποιο είναι το σύγχρονο επαναστατικό υποκείμενο; Ποιος ο ρόλος μιας σύγχρονης κομμουνιστικής οργάνωσης, αλλά και ποια οι σχέση της με το μαζικό κίνημα; Ιδιαίτερα επίκαιρο σήμερα που ένα μεγάλο τμήμα της Αντικαπιταλιστικής και Επαναστατικής Αριστεράς ξανασυζητάει την κοινή της παρέμβαση στους κοινωνικούς αγώνες και τα υπόλοιπα μέτωπα της περιόδου.

Το Επαναστατικό Υποκείμενο της εποχής μας

Οργάνωση, Μέτωπο, Κίνημα

Για να εκτιμήσουμε νηφάλια την μέχρι τώρα προσπάθεια μας και τον προβληματισμό για την συγκέντρωση των πολιτικών επαναστατικών δυνάμεων, χρειάζεται να προσδιορίσουμε ορισμένα κοινά σημεία αναφοράς. Αυτά σχετίζονται με ερωτήματα και σκέψεις που παρουσιάζονται στην καθημερινή μας ζωή. Πως διαμορφώνεται το πολιτικό επαναστατικό υποκείμενο στις νέες συνθήκες; Ποια είναι η σχέση αυτού του υποκειμένου με την υπόλοιπη κοινωνία; Ποια η σύνδεσή του με την μαζική πολιτική δράση;

Οι απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα χρειάζεται ν’ αξιοποιούν το επιστημονικό κεκτημένο συλλήψεων και εφαρμογών του Μαρξ, του Λένιν, ν’ απορρίπτουν την υποταγή, τον αντεπαναστατικό χαρακτήρα της κατεστημένης Αριστεράς, να επιχειρούν κυρίως ένα ποιοτικό και ποσοτικό αίτημα, παίρνοντας υπόψη τους τις νέες δυνατότητες και τις νέες συνθήκες που διαμορφώνονται σήμερα στην εργατική τάξη.

Βασικό στοιχείο της νέας προσπάθειας είναι ν’ αντιμετωπίσουμε τον κατακερματισμό της ιδεολογίας, της πολιτικής πράξης και της μαζικής δράσης των πρωτοπόρων εργατικών δυνάμεων, που επέβαλε η αντίληψη των παραδοσιακών ΚΚ. Η αποξένωση της ιδεολογίας από την πολιτική και τη μαζική δράση μετέτρεψε την ιδεολογική «δουλεία» σε θεολογία, την πολιτική σκέψη σε προνόμιο των πολιτικών γραφείων και τη μαζική δράση σε καταναγκαστικό πρακτικισμό. Το όλο σχήμα στηριζόταν στην εξοργιστική αντιμαρξιστική λογική που αρνιόταν στην ουσία την επαναστατική δυνατότητα της εργατικής τάξης, αφού θεωρούσε το κόμμα αποκλειστικό φορέα και ιδιοκτήτη αυτής της δυνατότητας.

Για αυτούς τους λόγους, αλλά όχι μόνο, αντιμετωπίζουμε με νέο τρόπο την συγκρότηση του πολιτικού υποκειμένου:

Δεν προσπαθούμε μόνο να συγκροτήσουμε μια μεταβατική επαναστατική εργατική οργάνωση. Προωθούμε παράλληλα τις διαδικασίες διαμόρφωσης ενός πολιτικού μετώπου και μιας αριστερής πτέρυγας του κοινωνικού, διεκδικητικού κινήματος που θα αντιμάχονται συνολικά, από επαναστατικές θέσεις, την καπιταλιστική ανασυγκρότηση.

Η μεταβατική επαναστατική εργατική οργάνωση, το αριστερό ριζοσπαστικό μέτωπο και η αριστερή πτέρυγα του μαζικού κινήματος στην διαλεκτική τους αλληλεπίδραση παράγουν ταξική συνείδηση, ένα νέο ταξικό «πολιτισμό», με την πλατιά έννοια. Συμβάλουν στην μετατόπιση και ουσιαστική αλλαγή των ταξικών συσχετισμών και δεν παράγουν απλώς κάποια θεωρητικά, πολιτικά, μαζικά ή οργανωτικά «αποκρυσταλλώματα».

Οι τρεις αυτές διαδικασίες συνδέονται άρρηκτα μαζί τους και συμβάλουν, σε διαφορετικά βέβαια επίπεδα, στην ανάπτυξη της επαναστατικής θεωρίας, της πολιτικής σκέψης και δράσης. Μπορούν να διαμορφώσουν νέους θεσμούς με τις κοινωνικές δυνάμεις που επιδιώκουν την ανατροπή του καπιταλισμού.

Ωστόσο, η κάθε μια από αυτές τις διαδικασίες έχει την αυτοτέλεια της, την ειδική αξία της, το βάρος της, αλλά και τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της.

Στην επαναστατική οργάνωση το κυρίαρχο στοιχείο είναι η δημοκρατικά οργανωμένη συζήτηση και πράξη για τη συλλογική διαμόρφωση ιδεολογίας και θεωρίας από την σκοπιά του κομμουνισμού, για τον στρατηγικό στόχο, την πολιτική τακτική και κοινωνική πάλη. Είναι, όμως, και η ενασχόληση για την συγκρότηση του αριστερού ριζοσπαστικού μετώπου και τις αριστερής πτέρυγας του κοινωνικού κινήματος. Στο αριστερό ριζοσπαστικό μέτωπο, συμβάλει και στην επεξεργασία όχι μόνο πολιτικής τακτικής, αλλά και επαναστατικής θεωρίας. Προωθεί τους κοινωνικούς αγώνες και ενισχύει τους δεσμούς της με τις δυνάμεις τις κοινωνικής ανατροπής.

Η αριστερή πτέρυγα του κοινωνικού κινήματος έχει ως κυρίαρχο στοιχείο της την ιδιαίτερη δυνατότητα ν’ αναπτύξει πολιτικούς θεσμούς, μέσα από τους κοινωνικούς αγώνες, με την πλειονότητα της τάξης. Είναι ο κρίκος σύνδεσης όλων εκείνων που πιστεύουν στην κομμουνιστική αναζήτηση, αναγέννηση και επανίδρυση με την συνολική κατάσταση της τάξης, με τις αντικειμενικές αφετηρίες διαμόρφωσης μιας άλλης συνείδησης, μέσα από τις αντιθέσεις του καπιταλισμού.

Παράλληλα, με τον δικό της τρόπο η αριστερή πτέρυγα του μαζικού κοινωνικού κινήματος παράγει πολιτική και ιδεολογία, ενισχύει συνολικά την ανάπτυξη της ταξικής συνείδησης.

Οι διαδικασίες διαμόρφωσης του πολιτικού υποκειμένου όπως αναφέρθηκαν παραπάνω, έστω και με τον κίνδυνο της υπεραπλούστευσης, δεν αναπτύσσονται ισόμετρα. Δεν εξαρτώνται μόνο από την υποκειμενική θέληση εκείνων που επιδιώκουν ν’ συμβάλουν σε αυτό, αλλά κυρίως απ’ τη δύναμη των ταξικών αγώνων.

Η τάξη και η ταξική πάλη, όχι μόνο με τις σημερινές «εμπειρίες» και ανάγκες τους αλλά και με τη δύναμη της «ιστορίας» τους, διαμορφώνουν σε διάφορα επίπεδα πρωτοπόρους αγωνιστές στην κοινωνική και πολιτική πάλη, στην ιδεολογική και θεωρητική δράση.

Έτσι, οι τρεις αυτές διαδικασίες στην ενότητα τους αποτελούν το πεδίο μέσα από το οποίο εκφράζεται η προτεραιότητα της εργατικής τάξης σε σχέση με την πολιτική πρωτοπορία, αλλά και στην ιδιαίτερη συμβολής της τελευταίας στην επαναστατική πράξη της τάξης. Το «πεδίο» αυτό αποτελεί το κόμμα με την πλατιά έννοια, όπως πρώτος διατύπωσε ο Μαρξ, και όχι αποκλειστικά και μόνο την επαναστατική οργάνωση.

Έχουμε τη γνώμη ότι για όσους πιστεύουν στην κομμουνιστική αναζήτηση και επανίδρυση η μεταβατική οργάνωση αποτελεί τον αποφασιστικό κρίκο, την αφετηρία για τη διαμόρφωση του επαναστατικού υποκειμένου. Ωστόσο δεν ταυτίζονται με αυτό.

Χωρίς μια πορεία ευρύτερης πολιτικής, κοινωνικής συσπείρωσης που να προβάλει τη λογική του αντικαπιταλιστικού επαναστατικού δρόμου δεν υπάρχει καν διαδικασία συγκρότησης του πολιτικού υποκειμένου.

Πόσες προσπάθειες οργανώσεων που έχουν θεωρητικά αποδεχτεί την ανάγκη σύνδεσης τακτικής και με τη στρατηγική του κομμουνισμού γυρίζουν γύρω από το φανταστικό τους κόσμο με την αυταπάτη ότι αποτελούν την πολιτική πρωτοπορία; Αλλά και πόσες πλατιές πολιτικές και μαζικές συσπειρώσεις γύρω από μια φαινομενική ή και κάποτε πραγματική – άμεση επαναστατική πολιτική ναυάγησαν γιατί έλειπε η επαναστατική οργάνωση, η σύνδεση με το στόχο του κομμουνισμού;

Το ζητούμενο σήμερα για τους αγωνιστές της ριζοσπαστικής Αριστεράς είναι να μην καταναλωθούν στην αναζήτηση του ανύπαρκτου παραδείσου, ενός κομματικού μηχανισμού που «λύνει» και «δένει» τα πάντα ή και κάποιων μαγικών λύσεων στο ζήτημα της πολιτικής, αλλά να συμβάλουν μέσα από τις διάφορες διαδικασίες στη διαμόρφωση αυτού του επαναστατικού πολιτικού υποκειμένου με την πλατειά έννοια. Να συμβάλουν στο άνοιγμα δρόμων για τη συνολική ανάπτυξη του και όχι στον κατακερματισμό και την αφυδάτωση του.

Υπάρχουν σήμερα αντικειμενικές προϋποθέσεις για κάτι τέτοιο ή μήπως οι καταθλιπτικοί πολιτικοί συσχετισμοί στο κοινωνικό υποκείμενο και η εξέλιξη των αντιθέσεων στον καπιταλισμό το αποκλείουν; Εμείς πιστεύουμε ότι, παρ’ όλες τις τρομακτικές δυσκολίες, όχι μόνο οι αντιθέσεις του καπιταλισμού, οι προοπτικές της ταξικής πάλης, αλλά και η συγκεκριμένη πολιτική συνείδηση πλατιών αριστερών δυνάμεων κάνουν απόλυτα εφικτό αυτόν το στόχο, ιδιαίτερα στις διαδικασίες του αριστερού ριζοσπαστικού μετώπου και της αριστερής πτέρυγας του μαζικού κινήματος.

Γι’ αυτό έχουμε τη γνώμη ότι η συμμετοχή σ’ αυτές δε χωρά άλλη καθυστέρηση, παρά τις όποιες σοβαρές ίσως διαφορές στις μέχρι σήμερα ιδεολογικές μας προσεγγίσεις.

Όσον αφορά τις δυνάμεις τις κομμουνιστικής αναγέννησης και επανίδρυσης που κατανοούν τις νέες ανάγκες και τα νέα χαρακτηριστικά του επαναστατικού πολιτικού υποκειμένου, και ειδικά τις δυνάμεις του ΝΑΡ, δίλημμα δεν μπορεί να υπάρχει. Με αποφασιστικό κρίκο τη συμβολή τους στη μεταβατική, επαναστατική, εργατική οργάνωση, πρέπει να πρωτοστατήσουν στην πάλη για τη δημιουργία του ευρύτερου επαναστατικού υποκειμένου, μέσα από τις πολλαπλές αγωνιστικές ευκαιρίες «συνάντησης» με την πλειοψηφία της εργατικής τάξης.

Γιώργος Γράψας (Πριν, 29-3-92)

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: